İzmir’in Foça ilçesinde etkili olan son sağanak yağış, ne yazık ki yine tanıdık sahneleri beraberinde getirdi. Dereler taştı, evleri ve iş yerlerini su bastı, vatandaşlar kendi imkanlarıyla suyu tahliye etmeye çalıştı. Ancak GokaNews olarak bu haberi sadece "yağmur yağdı, su bastı" basitliğinde okumayı reddediyoruz. Bu, meteorolojik bir rapordan ziyade, şehir planlamacılığının ve kriz yönetiminin bir karnesidir.
Foça'da yaşananlar, Ege kıyılarındaki plansız yapılaşma ile değişen iklim koşulları arasındaki uyumsuzluğun somut bir örneğidir. "Dere taştı" ifadesi, genellikle doğanın suçu gibi lanse edilir. Oysa ki coğrafyanın temel kuralı basittir: Su, kendi yatağını ister. Dere yataklarının daraltılması, çevresindeki yapılaşma yoğunluğu ve toprağın su emme kapasitesini yok eden betonlaşma iştahı, her sağanağı potansiyel bir afete dönüştürüyor.
Burada asıl sorulması gereken soru şudur: Neden her yağmur bir sürpriz gibi karşılanıyor? Akdeniz havzası, iklim değişikliğinin en sıcak noktalarından biri. Artık yağışlar, geçmişin "ahmak ıslatan" tarzında değil, anlık ve şiddetli "süper hücre" formunda düşüyor. Foça’daki mevcut altyapının, 20 yıl öncesinin meteorolojik verilerine göre dizayn edildiği aşikar. Ancak doğa, bizim bürokratik yenilenme hızımızı beklemiyor.
Esnafın dükkanına dolan su, sadece maddi bir hasar değildir; aynı zamanda yerel ekonomiye vurulmuş bir darbedir. Turizm sezonu dışında ayakta kalmaya çalışan işletmeler, bir de altyapı yetersizliğinin faturasını ödüyor. İzmir genelinde ve özelde Foça'da, yağmur suyu drenaj hatları ile kanalizasyon sistemlerinin ayrıştırılması ve dere ıslah çalışmalarının "estetik" kaygılardan öte "hidrolik" gerçeklere göre revize edilmesi şart.
Sonuç olarak, Foça'daki sel manzarası bir kader değil, bir tercihtir. Kentsel dirençlilik (urban resilience) kavramını sadece akademik panellerde konuşup sahaya yansıtmadığımız sürece, her kış aynı haberleri, sadece tarihleri değiştirerek yayınlamaya devam edeceğiz. Su geri çekilir, çamur temizlenir; ancak vizyonsuzluğun tortusu kalıcıdır.
