Pezeskhiyan'ın görevi devralır almaz bu kadar kritik ve stratejik bir konuda derhal müzakere emri vermesi, İran siyasetinin ‘ılımlı maske, sert çekirdek’ gerçeğini bir kez daha ortaya koyuyor.
Batı medyasında hızla yayılan bu haber, Tahran'ın artık bekleme lüksünün kalmadığını gösteriyor. Yaptırımların yol açtığı ekonomik çöküş, ideolojik direncin önüne geçti.
İran, cumhurbaşkanlığı seçimlerini, Batı'ya mesaj verebilecek (ancak rejimin kontrolünden çıkmayacak) yeni bir yüz bulmak için kullandı. Pezeşkiyan, ekonomik rahatlama için gerekli olan diplomatik adımı atma görevini üstlenen memurdur.
İstanbul'daki Kritik Randevu
Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff’un cuma günü İstanbul’da bir araya gelme beklentisi, bu sürecin ne kadar gizli ve acil yürütüldüğünün kanıtıdır.
İstanbul, geleneksel olarak Umman ya da Doha gibi arabuluculuk rolü üstlenen merkezlerden farklıdır. Daha az resmî, daha düşük profilli ve doğrudan işlem odaklı bir görüşme zemini sunar. Bu, büyük bir 'JCPOA (Kapsamlı Ortak Eylem Planı) canlandırma' girişimi değil, daha çok 'de-eskalasyon karşılığında ekonomik taviz' hedefleyen mini-pazarlıkların başlangıcıdır.
Erakçi'nin masada olması önemlidir. Kendisi, Ruhani dönemi müzakere ekibinin kilit ismidir; yani bu diplomasi, kurum hafızasıyla yürütülüyor.
GokaNews Analizi: Neden Şimdi?
Bu hamlenin altında yatan temel motivasyon, yalnızca ABD ile doğrudan nükleer gerilimi azaltmak değildir. Asıl hedef, dondurulmuş fonlara erişimi sağlamak veya petrol satışlarına uygulanan ambargoları gevşetmektir.
İran, vekil grupları aracılığıyla bölgede sürdürdüğü 'Vazgeçilmez Direniş Ekseni' politikasının bedelini, Gazze sonrası dönemde artan bölgesel riskler ve doğrudan ABD misilleme tehditleri ile ödüyor.
Tahran, bu müzakereler aracılığıyla ABD’ye, vekil gruplar üzerindeki baskıyı yönetme konusunda esneklik kazanmak istediği mesajını veriyor.
Ancak unutulmamalıdır ki, İran’ın nükleer programının nihai kararları Dışişleri Bakanlığı’nda değil, Devrim Muhafızları ve Rehberlik Ofisi’nde alınır. Pezeşkiyan'ın talimatı, rejimin ekonomik nefes alma ihtiyacından doğmuştur, stratejik hedefinden vazgeçmesinden değil.
ABD için de bu görüşmeler, bir yandan İran'ın nükleer kapasitesini denetim altında tutma, diğer yandan bölgesel vekil şiddetini azaltma fırsatı sunmaktadır. İstanbul’daki masa, Washington için Tahran üzerindeki baskı kaldıraçlarını test etme yeri olacaktır.
