Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın İzmir'deki denetimleri, şehrin turistik ve nüfus yoğunluğu yüksek ilçelerindeki acı tabloyu bir kez daha gözler önüne serdi. Buca ve Foça belediyelerine, usulsüz atık depoladıkları ve doğrudan çevre kirliliğine yol açtıkları gerekçesiyle toplam 9 milyon 385 bin 263 TL idari para cezası kesildi. Ancak GokaNews olarak bu gelişmeyi sadece bir para cezası haberi olarak okumanın, resmin bütününü kaçırmak anlamına geleceğini düşünüyoruz.
İzmir, yıllardır çözülemeyen bir atık yönetimi kriziyle boğuşuyor. "Vahşi depolama" dediğimiz, çağ dışı ve tamamen ilkel yöntemlerin, 2024 yılında Türkiye'nin en batısındaki, modernlik iddiasındaki bir şehirde hala uygulanıyor olması başlı başına bir skandaldır. Buca gibi metropol bir ilçe ile Foça gibi turizmin gözbebeği bir ilçenin, çöplerini yönetemeyip doğaya gelişi güzel bırakması, yerel yönetim kapasitesinin iflas ettiğini gösterir.
Bu ceza neden önemli? Çünkü mesele sadece çöpün toplanması değil, bertaraf edilmesidir. Usulsüz depolama demek; toprağa sızan zehirli sular, havaya karışan metan gazı ve halk sağlığını doğrudan tehdit eden bir ekosistem yıkımı demektir. Bakanlığın müdahalesi yerindedir ancak sorulması gereken soru şudur: Bu belediyeler, asli görevleri olan çöp toplama ve depolama işini neden prosedürlere uygun yapmıyor? Bütçe yetersizliği mi, organizasyon eksikliği mi, yoksa çevreye karşı bir duyarsızlık mı?
Burada siyasi bir okuma yapmak da kaçınılmaz. Merkezi hükümet ile muhalefet belediyeleri arasındaki gerilim, İzmir'de sıkça hizmet aksamaları üzerinden tartışılır. Ancak çevre kirliliği, siyasi polemiklerin ötesinde somut bir suçtur. Belediye yönetimlerinin "engelleniyoruz" savunmasının arkasına sığınamayacağı kadar net bir tablo var ortada: Çöpü doğaya dökmek bir tercih değil, bir yönetim zafiyetidir.
Kesilen 9,3 milyon TL'lik ceza, belediye bütçelerinde bir delik açacaktır. Ancak asıl bedeli ödeyen yine İzmir halkıdır. Hem vergileriyle finanse ettikleri belediyelerin ödeyeceği cezalarla maddi olarak, hem de soludukları hava ve içtikleri suyun kirlenmesiyle hayati olarak bedel ödemektedirler.
Bu ceza, bir uyanış çağrısı olmalı. Modern şehircilik, sadece park bahçe düzenlemesi yapmak değildir; o parkın hemen arkasında bir çöp dağı biriktirmemektir. Buca ve Foça örnekleri, İzmir'in genelindeki atık yönetimi stratejisinin baştan aşağı revize edilmesi gerektiğini, aksi takdirde bu cezaların caydırıcı olmaktan çıkıp rutin bir gider kalemine dönüşeceğini gösteriyor. Bakanlığın denetimlerini sıkılaştırması elzemdir, ancak belediyelerin de artık 'çöpü halı altına süpürme' devrinin kapandığını anlaması gerekiyor.
